Kwestie dobrego wychowania dzieci i m\u0142odzie\u017cy nale\u017c\u0105 do jednych z najwa\u017cniejszych problem\u00f3w otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata. W\u0142a\u015bciwie rozumiana odpowiedzialno\u015b\u0107 za formacj\u0119 przysz\u0142ego pokolenia jest gwarancj\u0105 prawid\u0142owej<\/p>\n
i prospektywicznej egzystencji cz\u0142owieka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako wsp\u00f3lnota wiernych w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b w przesz\u0142o\u015bci i obecnie anga\u017cuje si\u0119 w to jak\u017ce trudne i wa\u017cne zadanie. Aktywno\u015b\u0107 swoj\u0105 wyra\u017ca w podw\u00f3jnym wymiarze: w nauczaniu \u2013 poruszaj\u0105c tematyk\u0119 rodziny i odpowiedzialnego rodzicielstwa, jak i od strony praktycznej, b\u0119d\u0105c od samego pocz\u0105tku niekwestionowanym miejscem i centrum edukacji m\u0142odego pokolenia.<\/p>\n
W powy\u017cszej pracy skoncentrujemy si\u0119 na wymiarze doktrynalnym, czyli na nauce Ko\u015bcio\u0142a odnosz\u0105cej si\u0119 do problem\u00f3w wychowawczych. W celu rzeczowego om\u00f3wienia powy\u017cszego zagadnienia nale\u017cy odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do najwa\u017cniejszych dokument\u00f3w i wypowiedzi Magisterium Ko\u015bcio\u0142a: <\/span>Katechizmu Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, Kodeksu Prawa Kanonicznego, Konstytucji Dogmatycznej o Ko\u015bciele w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym, Deklaracji o wychowaniu chrze\u015bcija\u0144skim Gravissimum Educationis <\/span><\/em>(KDWCH), Kompendium Nauki Spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a <\/span><\/em>Papieskiej Rady Iustitia et Pax (KNSK), Adhortacji Apostolskiej Jana Paw\u0142a II <\/span>Familiaris Consortio<\/em>, Listu Jana Paw\u0142a II do Rodzin <\/span>Gratissimam Sane<\/em> <\/span>(LdR), oraz Listu Papie\u017ca Benedykta XVI do diecezji rzymskiej <\/span>O pilnej potrzebie wychowania.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Omawiaj\u0105c problem wychowania trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jego g\u0142\u0119bokie zakorzenienie w stw\u00f3rczej misji samego Boga. Jan Pawe\u0142 II w Familiaris Consortio naucza: \u00abNow\u0105 i specjaln\u0105 pomoc w pos\u0142annictwie wychowawczym rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, wyp\u0142ywaj\u0105cym z uczestnictwa w dziele stw\u00f3rczym Boga, znajduj\u0105 oni w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ry ich konsekruje do prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiego wychowania dzieci, to znaczy powo\u0142uje ich do uczestnictwa we w\u0142adzy i mi\u0142o\u015bci samego Boga Ojca i Chrystusa Pasterza, a tak\u017ce w macierzy\u0144skiej mi\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, wzbogaca ich darami m\u0105dro\u015bci, rady, m\u0119stwa i wszystkimi innymi darami Ducha \u015awi\u0119tego po to, a\u017ceby pomogli dzieciom w ich ludzkim i chrze\u015bcija\u0144skim wzrastaniu[1]<\/strong><\/a><\/em>\u00bb, <\/span><\/em>za\u015b KKK dodaje, \u017ce jest to te\u017c udzia\u0142 w zbawczej misji Syna Bo\u017cego[2]<\/a>.<\/p>\n Uczestnictwo w misji stw\u00f3rczej i zbawczej po\u0142\u0105czone jest z obecno\u015bci\u0105 rodzic\u00f3w w misji u\u015bwi\u0119cania, \u00abprowadz\u0105c w duchu chrze\u015bcija\u0144skim \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie i podejmuj\u0105c chrze\u015bcija\u0144skie wychowanie dzieci[3]<\/strong><\/a><\/em>\u00bb. Zar\u00f3wno nauczanie doktrynalne Ko\u015bcio\u0142a, jak i praktyka duszpasterska wskazuje na wychowanie jako na \u0142ask\u0119, ktorej owocne i intensywne dzia\u0142anie \u0142\u0105czy si\u0119 w spos\u00f3b niezast\u0105piony z ide\u0105 sakramentalnego zjednoczenia i mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w: \u00abPoprzez sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa zadanie wychowawcze rodzic\u00f3w nabiera godno\u015bci i charakteru powo\u0142ania, staj\u0105c si\u0119 prawdziw\u0105 i w \u015bcis\u0142ym sensie \u201epos\u0142ug\u0105\u201d Ko\u015bcio\u0142a w dziele budowania jego cz\u0142onk\u00f3w<\/em>\u00bb[4]<\/a>. Rodzenie i wychowanie potomstwa jest szczytowym uwie\u0144czeniem mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej[5]<\/a>, sprawia, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo staje si\u0119 autentyczn\u0105 Komuni\u0105 Os\u00f3b[6]<\/a>.<\/p>\n Z filozoficznego i teologicznego punktu widzenia wychowanie staje si\u0119 niczym innym jak wzajemnym obdarowywaniem si\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwem. Rodzice obdarzaja\u0328 swym dojrza\u0142ym cz\u0142owieczen\u0301stwem nowo narodzonego potomka, ten zas\u0301 obdarza ich nowos\u0301cia\u0328 i s\u0301wiez\u0307os\u0301cia\u0328 cz\u0142owieczen\u0301stwa dopiero co przyniesionego na s\u0301wiat Boz\u0307y[7]<\/a>. Komunia os\u00f3b, owa wsp\u00f3lnota z\u0307ycia i mi\u0142os\u0301ci, dope\u0142nia sie\u0328 poprzez wychowanie i sp\u0142ywa na dzieci. \u00abDzieci, jako z\u0307ywi cz\u0142onkowie rodziny, przyczyniaja\u0328 sie\u0328 na sw\u00f3j spos\u00f3b do us\u0301wie\u0328cania rodzic\u00f3w<\/em>\u00bb[8]<\/a>. Ojciec \u015aw. Jan Pawe\u0142 II zauwa\u017ca w tym kontek\u015bcie dwie fundamentalne prawdy: \u00abpo pierwsze, \u017ce cz\u0142owiek jest powo\u0142any do \u017cycia w prawdzie i mi\u0142o\u015bci; po drugie, \u017ce ka\u017cdy urzeczywistnia siebie przez bezinteresowny dar z siebie samego. Odnosi si\u0119 to zar\u00f3wno do tych, kt\u00f3rzy wychowuj\u0105, jak i do tych, kt\u00f3rzy s\u0105 wychowywani<\/em>\u00bb. <\/span><\/em>W tym samym li\u015bcie Jan Pawe\u0142 II podkre\u015bla, \u017ce \u00abwychowawcy-rodzice s\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie w pewien spos\u00f3b wychowywani. Ucz\u0105c cz\u0142owiecze\u0144stwa swoje dziecko, sami te\u017c poznaj\u0105 je na nowo i ucz\u0105 si\u0119 go na nowo<\/em>\u00bb[9]<\/a>.<\/p>\n Z punktu widzenia kap\u0142ana, czy katolika \u015bwieckiego <\/span>pierwszym i najwa\u017cniejszym zadaniem domu chrze\u015bcija\u0144skiego jest, zgodnie z nauczaniem Soboru Watyka\u0144skiego II, doprowadzenie powierzonego jej potomstwa do poznania ich stworzyciela \u2013 Pana Boga<\/strong>[10]<\/a>. \u00ab <\/span>W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b tu w\u0142a\u015bnie jest praktykowane kap\u0142a\u0144stwo chrzcielne ojca rodziny, matki, dzieci i wszystkich cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty rodzinnej \u201eprzez przyjmowanie sakrament\u00f3w, modlitw\u0119 i dzi\u0119kczynienie, \u015bwiadectwo \u017cycia \u015bwi\u0105tobliwego, zaparcie si\u0119 siebie i czynn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107\u201d. Dom rodzinny jest wi\u0119c pierwsz\u0105 szko\u0142\u0105 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego i \u201eszko\u0142\u0105 bogatszego cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d. W nim dziecko uczy si\u0119 wytrwa\u0142o\u015bci i rado\u015bci pracy, mi\u0142o\u015bci braterskiej, wielkodusznego przebaczania, nawet wielokrotnego, a zw\u0142aszcza oddawania czci Bogu przez modlitw\u0119 i ofiar\u0119 ze swego \u017cycia\u00bb[11]<\/strong><\/a>. <\/span><\/em>\u00abRodzice powinni rozpocz\u0105\u0107 <\/span>wychowanie do wiary<\/em> <\/span>od wczesnego dzieci\u0144stwa. Zaczyna si\u0119 ono ju\u017c wtedy, gdy cz\u0142onkowie rodziny pomagaj\u0105 sobie wzrasta\u0107 w wierze przez \u015bwiadectwo \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego zgodnego z Ewangeli\u0105. Katecheza rodzinna poprzedza i ubogaca pozosta\u0142e formy nauczania wiary i towarzyszy im. Zadaniem rodzic\u00f3w jest nauczy\u0107 swoje dzieci modlitwy oraz pom\u00f3c im odkry\u0107 powo\u0142anie jako dzieci Bo\u017cych\u00bb[12]<\/a>. Dom rodzinny staje si\u0119 w ten spos\u00f3b pierwszym o\u015brodkiem ewangelizacji i katechizacji[13]<\/a>. Jak naucza Jan Pawe\u0142 II: \u00abWychowanie w tym uj\u0119ciu mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie uwa\u017cane za prawdziwe apostolstwo. Jest wsp\u00f3lnym uczestnictwem w prawdzie i mi\u0142o\u015bci, w tym ostatecznym celu, kt\u00f3ry stanowi powo\u0142anie cz\u0142owieka ze strony Boga Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego<\/em>\u00bb[14]<\/a>. Pi\u0119knym widokiem jest rodzina, w kt\u00f3rej podtrzymywana jest tradycja wsp\u00f3lnej modlitwy. Znaczenie tej jak\u017ce chwalebnej praktyki podkre\u015bla KKK: \u00ab <\/span>Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska<\/em> <\/span>jest pierwszym miejscem wychowania do modlitwy. Zbudowana na sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest \u201eKo\u015bcio\u0142em domowym\u201d, w kt\u00f3rym dzieci Bo\u017ce ucz\u0105 si\u0119 modlitwy \u201ejak Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d oraz wytrwa\u0142o\u015bci w modlitwie. Szczeg\u00f3lnie dla ma\u0142ych dzieci codzienna modlitwa rodzinna jest pierwszym \u015bwiadectwem \u017cywej pami\u0119ci Ko\u015bcio\u0142a, cierpliwie pobudzanej przez Ducha \u015awi\u0119tego<\/em>\u00bb[15]<\/a>.<\/p>\n Z blisko\u015bci do Boga wyrasta r\u00f3wnie\u017c nale\u017cny stosunek do bli\u017aniego i do ca\u0142ego otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata, st\u0105d kolejnym istotnym zadaniem jest <\/span>uczenie m\u0142odego cz\u0142owieka wa\u017cnych dla \u017cycia spo\u0142ecznego warto\u015bci<\/strong>: inteligencji, woli, sumienia i braterstwa[16]<\/a>. \u00abRodzice pierwsi s\u0105 odpowiedzialni za wychowanie swoich dzieci. Wype\u0142niaj\u0105 t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 najpierw przez za\u0142o\u017cenie ogniska rodzinnego, w kt\u00f3rym panuje czu\u0142o\u015b\u0107, przebaczenie, szacunek, wierno\u015b\u0107 i bezinteresowna s\u0142u\u017cba. Dom rodzinny jest w\u0142a\u015bciwym miejscem kszta\u0142towania cn\u00f3t. Wychowanie to wymaga nauczenia si\u0119 wyrzeczenia, zdrowego os\u0105du, panowania nad sob\u0105, kt\u00f3re s\u0105 podstaw\u0105 wszelkiej prawdziwej wolno\u015bci<\/em>\u00bb[17]<\/a>. \u00abRodzina bowiem \u201estanowi wsp\u00f3lnot\u0119 mi\u0142o\u015bci i solidarno\u015bci, jedyn\u0105 pod wzgl\u0119dem mo\u017cliwo\u015bci nauczania i przekazywania warto\u015bci kulturalnych, etycznych, spo\u0142ecznych, duchowych i religijnych, istotnych dla rozwoju i powodzenia w\u0142asnych cz\u0142onk\u00f3w oraz spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Wype\u0142niaj\u0105c swoj\u0105 misj\u0119 wychowawcz\u0105, rodzina wnosi wk\u0142ad w dobro wsp\u00f3lne i stanowi pierwsz\u0105 szko\u0142\u0119 cn\u00f3t spo\u0142ecznych, kt\u00f3rej potrzebuj\u0105 wszystkie spo\u0142ecze\u0144stwa. Osoby otrzymuj\u0105 w rodzinie pomoc we wzrastaniu w wolno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci, niezb\u0119dne wprowadzenie do podj\u0119cia rozmaitych zada\u0144 w spo\u0142ecze\u0144stwie. Ponadto w procesie wychowania przekazywane s\u0105 i przyswajane przez ka\u017cdego jako w\u0142asne niekt\u00f3re podstawowe warto\u015bci, konieczne dla os\u00f3b do stawania si\u0119 obywatelami wolnymi, uczciwymi i odpowiedzialnymi<\/em>\u00bb[18]<\/a>. Zadaniem rodziny, jak podaje Katolicka Nauka Spo\u0142eczna staje si\u0119 wi\u0119c wydobycie z serca m\u0142odego cz\u0142owieka wszystkiego tego, co najlepsze i najszlachetnniejsze (e-ducere<\/em>): \u00abmi\u0142o\u015b\u0107 rodzicielska od <\/span>pocz\u0105tku<\/em>staje si\u0119 <\/span>dusz\u0105<\/em>, a przez to i <\/span>norm\u0105<\/em>, kt\u00f3ra inspiruje i nadaje kierunek ca\u0142ej konkretnej dzia\u0142alno\u015bci wychowawczej, ubogacaj\u0105c j\u0105 tak cennymi owocami mi\u0142o\u015bci, jak: czu\u0142o\u015b\u0107, sta\u0142o\u015b\u0107, dobro\u0107, us\u0142u\u017cno\u015b\u0107, bezinteresowno\u015b\u0107 i duch ofiary\u00bb[19]<\/a>.<\/p>\n Wychowanie w cnotach i warto\u015bciach jest niezb\u0119dne do kolejnego istotnego zadania, jakim jest <\/span>przygotowanie dziecka do \u017cycia w spo\u0142ecze\u0144stwie<\/strong>[20]<\/a>. \u00abKa\u017cde bowiem prawdziwe wychowanie powinno zmierza\u0107 \u201edo kszta\u0142towania osoby ludzkiej, maj\u0105c na uwadze jej cel ostateczny i jednocze\u015bnie dobro spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3rych cz\u0142onkiem jest cz\u0142owiek i w kt\u00f3rych obowi\u0105zkach b\u0119dzie on uczestniczy\u0142, gdy doro\u015bnie\u201d\u00bb[21]<\/strong><\/a><\/em>. Odnalezienie si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie powi\u0105zane jest wi\u0119c \u015bci\u015ble z odnalezienim si\u0119 w \u017cyciu. Jak zaznacza Papie\u017c Benedykt XVI w li\u015bcie do swoich diecezjan: \u00abNie mo\u017cemy zatem nie zatroszczy\u0107 si\u0119 o wychowanie nowych pokole\u0144, o to, by potrafi\u0142y odnale\u017a\u0107 si\u0119 w \u017cyciu i rozr\u00f3\u017cnia\u0107 dobro i z\u0142o, o ich zdrowie nie tylko fizyczne, lecz tak\u017ce moralne<\/em>\u00bb[22]<\/a>. <\/span><\/em>W tym samym li\u015bcie papie\u017c nawo\u0142uje, aby <\/span>wychowywa\u0107 ludzi m\u0142odych do odpowiedzialno\u015bci<\/strong>[23]<\/a>, do nale\u017cytego prze\u017cywania wolno\u015bci<\/strong>[24]<\/a> <\/span>o i do nadziei<\/strong>[25]<\/a>.<\/p>\n Istotnym elementem jest uczenie dzieci i m\u0142odzie\u017cy <\/span>nale\u017cytego podej\u015bcia do d\u00f3br materialnych<\/strong>. Dzieci winny wzrastac\u0301 we w\u0142as\u0301ciwej wolnos\u0301ci wobec d\u00f3br materialnych, przyjmuja\u0328c prosty i surowy styl z\u0307ycia w g\u0142e\u0328bokim przekonaniu, z\u0307e wartos\u0301c\u0301 cz\u0142owieka mierzy sie\u0328 tym, kim jest on sam, nie zas\u0301 tym, co posiada[26]<\/a>. Wartos\u0301c\u0301 duchowa, jako dar Boz\u0307ej mi\u0142os\u0301ci, jest niepomiernie wie\u0328cej warta, niz\u0307 jakiekolwiek dobra materialne.<\/p>\n W \u015bwietle wsp\u00f3\u0142czesnej problematyki wychowania seksualnego nie zapomnijmy r\u00f3wnie\u017c i o tej wa\u017cnej roli ka\u017cdego ogniska domowego, w kt\u00f3rym w spos\u00f3b naturalny, poprzez \u015bwiadectwo rodzic\u00f3w, dziecko <\/span>uczy si\u0119 pi\u0119kna i roli ma\u0142\u017ce\u0144stwa[27]<\/a><\/strong>, a tak\u017ce kszta\u0142tuje si\u0119 jego <\/span>uporz\u0105dkowane podej\u015bcie do w\u0142asnej p\u0142ciowo\u015bci<\/strong>: \u00ab <\/span>Na rodzicach spoczywa te\u017c szczeg\u00f3lna odpowiedzialno\u015b\u0107 w sferze wychowania seksualnego<\/em>. Istotne znaczenie dla harmonijnego wzrastania ma fakt, by dzieci stopniowo i w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany poznawa\u0142y sens p\u0142ciowo\u015bci oraz uczy\u0142y si\u0119 docenia\u0107 ludzkie i moralne warto\u015bci z ni\u0105 zwi\u0105zane: \u201eZe wzgl\u0119du na powi\u0105zania zachodz\u0105ce pomi\u0119dzy wymiarem p\u0142ciowym osoby a jej warto\u015bciami etycznymi, wychowanie ma doprowadzi\u0107 do znajomo\u015bci zasad moralnych i uznania ich za konieczn\u0105 i cenn\u0105 gwarancj\u0119 odpowiedzialnego wzrostu osobowego w dziedzinie p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej\u201d. Rodzice s\u0105 zobowi\u0105zani do zweryfikowania sposob\u00f3w realizacji wychowania seksualnego w instytucjach wychowawczych w celu sprawdzenia, czy tak wa\u017cny i delikatny temat podejmowany jest we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b<\/em>\u00bb[28]<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 maj\u0105cy w dziedzinie edukacji wielkie i historyczne znaczenie, poprzez wielowiekowe do\u015bwiadczenie praktyczne, podaje swoim wiernym konkretne wskaz\u00f3wki, kt\u00f3re mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 pomoc\u0105 w zwi\u0119kszeniu efektywno\u015bci wychowania m\u0142odego pokolenia. Pierwszy element to <\/span>znaczenie autorytetu rodzic\u00f3w<\/strong>. Dziecko poprzez w\u0142a\u015bciwe, autorytatywne ukierowanie ma poczucie bezpiecze\u0144stwa i pewno\u015bci w dokonywaniu codziennych wybor\u00f3w. Jak podkre\u015bla Benedykt XVI w swoim li\u015bcie do diecezjan: \u00abW wychowaniu nie mo\u017cna zatem obej\u015b\u0107 si\u0119 bez autorytetu, kt\u00f3ry uwiarygodnia sprawowanie w\u0142adzy. Jest on owocem do\u015bwiadczenia i kompetencji, lecz przede wszystkim zdobywa si\u0119 go dzi\u0119ki konsekwentnemu \u017cyciu i osobistemu zaanga\u017cowaniu, wyra\u017caj\u0105cemu prawdziw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Wychowawca jest wi\u0119c \u015bwiadkiem prawdy i dobra: oczywi\u015bcie on r\u00f3wnie\u017c jest s\u0142aby i mo\u017ce pope\u0142ni\u0107 b\u0142\u0105d, lecz b\u0119dzie wci\u0105\u017c na nowo stara\u0142 si\u0119 konsekwentnie pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 misj\u0119<\/em>\u00bb[29]<\/a>.<\/p>\n Autorytet rodzicielski <\/span>nie oznacza braku szacunku i ciep\u0142a wobec swoich dzieci<\/strong>. Czytamy w KKK: \u00abRodzice powinni uwa\u017ca\u0107 swoje dzieci za dzieci Bo\u017ce i szanowa\u0107 je jako <\/span><\/em>osoby ludzkie<\/em>. Wychowuj\u0105 oni swoje dzieci do <\/span><\/em>wype\u0142niania prawa Bo\u017cego, ukazuj\u0105c samych siebie jako pos\u0142usznych woli Ojca niebieskiego<\/em>\u00bb[30]<\/a>. R\u00f3wnie\u017c Ojciec \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II w Li\u015bcie do rodzin naucza: \u00abPrzykazanie Dekalogu wymaga od dziecka czci dla ojca i matki. Jak widzieli\u015bmy, to samo przykazanie nak\u0142ada na rodzic\u00f3w obowi\u0105zek niemal \u201esymetryczny\u201d. R\u00f3wnie\u017c oni powinni \u201eczci\u0107\u201d swoje dzieci, zar\u00f3wno ma\u0142e, jak i doros\u0142e. Ta sama postawa jest istotnym i koniecznym warunkiem ka\u017cdego wychowania, r\u00f3wnie\u017c w okresie szkolnym. \u201eZasada czci\u201d, czyli afirmacji cz\u0142owieka jako cz\u0142owieka, nie przestaje by\u0107 warunkiem prawid\u0142owego procesu wychowawczego<\/em>\u00bb[31]<\/a>.<\/p>\n Z w\u0142a\u015bciwego budowania autorytetu i szacunku wobec dzieci wyrasta r\u00f3wnie\u017c <\/span>potrzeba dialogu i wyja\u015bnienia rzeczy trudnych i niezrozumia\u0142ych<\/strong>. \u00ab Ju\u017c ma\u0142e dziecko ma ponadto wielkie pragnienie poznawania i rozumienia, przejawiaj\u0105ce si\u0119 w nieustannych pytaniach i domaganiu si\u0119 wyja\u015bnie\u0144. Bardzo ubogie by\u0142oby zatem wychowanie ograniczaj\u0105ce si\u0119 do podania wiadomo\u015bci i informacji, a pomijaj\u0105ce wielkie pytanie o prawd\u0119, przede wszystkim o t\u0119 prawd\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 przewodniczk\u0105 w \u017cyciu\u00bb[32]<\/a>.<\/p>\n Z autorytetem rodzicielskim nie k\u0142\u00f3ci si\u0119 r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 przyznania si\u0119 do b\u0142\u0119d\u00f3w ojca, b\u0105d\u017a matki. W tej kwesti do\u015b\u0107 ciekawie brzmi fragment z KKK: \u00abNa rodzicach spoczywa powa\u017cna odpowiedzialno\u015b\u0107 za dawanie dobrego przyk\u0142adu swoim dzieciom. Je\u015bli potrafi\u0105 przyzna\u0107 si\u0119 przed nimi do swoich<\/em> <\/span>b\u0142\u0119d\u00f3w, b\u0119d\u0105 mogli lepiej kierowa\u0107 dzie\u0107mi i je poprawia\u0107<\/em>\u00bb[33]<\/a>.<\/p>\n Papie\u017c Benedykt XVI przestrzega te\u017c rodzic\u00f3w przed <\/span>niezdrow\u0105 nadopieku\u0144czo\u015bci\u0105<\/strong> <\/span>i chronieniem od wszelkich konsekwencji i niebezpiecze\u0144stw \u017cycia codziennego: \u00abDo prawdy naszego \u017cycia nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c cierpienie. Dlatego te\u017c gdy staramy si\u0119 uchroni\u0107 najm\u0142odszych od wszelkich trudno\u015bci i bolesnych do\u015bwiadcze\u0144, powstaje niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce pomimo naszych dobrych intencji wyrosn\u0105 na osoby s\u0142abe i ma\u0142oduszne: zdolno\u015b\u0107 do mi\u0142o\u015bci jest bowiem zwi\u0105zana ze zdolno\u015bci\u0105 do cierpienia, i cierpienia z innymi<\/em>\u00bb[34]<\/a>.<\/p>\n Najtrudniejszym etapem na drodze wychowania jest <\/span>pomoc<\/strong> <\/span>m\u0142odemu cz\u0142owiekowi <\/span>w bezpo\u015brednim procesie dochodzenia do dojrza\u0142o\u015bci<\/strong>, kiedy to z jednej strony m\u0142ody cz\u0142owiek pragnie by\u0107 traktowany jak doros\u0142y, z drugiej za\u015b nie posiada nale\u017cytych przymiot\u00f3w zdrowego rozumienia wolno\u015bci w po\u0142\u0105czeniu z odpowiedzialno\u015bci\u0105 i m\u0105dro\u015bci\u0105 osoby doros\u0142ej. Na tym etapie Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swoim nauczaniu zach\u0119ca do dw\u00f3ch istotnych proces\u00f3w: <\/span>r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105 a dyscyplin\u0105 oraz wprowadzania m\u0142odego cz\u0142owieka na drog\u0119 samowychowywania si\u0119<\/strong>. \u00abBez zasad post\u0119powania i \u017cycia, obowi\u0105zuj\u0105cych na co dzie\u0144, tak\u017ce w rzeczach b\u0142ahych, charakter si\u0119 nie kszta\u0142tuje i nie jest si\u0119 przygotowanym do stawienia czo\u0142a pr\u00f3bom, kt\u00f3rych nie zabraknie w przysz\u0142o\u015bci. Wi\u0119\u017a wychowawcza to przede wszystkim jednak spotkanie dw\u00f3ch wolno\u015bci, a dobrze wychowa\u0107 znaczy nauczy\u0107 w\u0142a\u015bciwego korzystania z wolno\u015bci. W miar\u0119, jak dziecko ro\u015bnie, staje si\u0119 nastolatkiem, p\u00f3\u017aniej m\u0142odym cz\u0142owiekiem; powinni\u015bmy zatem godzi\u0107 si\u0119 na ryzyko wolno\u015bci i by\u0107 zawsze gotowi pomaga\u0107 w korygowaniu b\u0142\u0119dnych idei i wybor\u00f3w. To natomiast, czego nie powinni\u015bmy robi\u0107 nigdy, to nie reagowa\u0107 na b\u0142\u0119dy, udawa\u0107, \u017ce ich nie widzimy, czy gorzej, uczestniczy\u0107 w nich, jak gdyby by\u0142y nowymi horyzontami post\u0119pu ludzko\u015bci<\/em>\u00bb[35]<\/a>.<\/em>\u00abProces wychowawczy prowadzi do fazy, do kt\u00f3rej si\u0119 dochodzi wtedy, gdy po osi\u0105gni\u0119ciu pewnego stopnia dojrza\u0142o\u015bci psychofizycznej cz\u0142owiek zaczyna \u201ewychowywa\u0107 si\u0119 sam\u201d. Z biegiem czasu owo samowychowanie przero\u015bnie poniek\u0105d dotychczasowy proces wychowawczy. Przerastaj\u0105c, nie przestaje jednak w dalszym ci\u0105gu z niego wyrasta\u0107. M\u0142ody cz\u0142owiek spotyka nowe osoby i nowe \u015brodowiska, a w szczeg\u00f3lno\u015bci nauczycieli i koleg\u00f3w w szkole, kt\u00f3rzy zaczynaj\u0105 odgrywa\u0107 w jego \u017cyciu wp\u0142yw wychowawczy, dodajmy: dodatni albo ujemny. W tym nowym kontakcie wyst\u0119puje pewien dystans czy nawet sprzeciw w stosunku do wychowania rodzicielskiego, w stosunku do rodziny. Mimo wszystko jednak proces samowychowania w zasadniczej mierze potwierdza to, co dokona\u0142o si\u0119 w dziecku, ch\u0142opcu czy dziewczynie, poprzez wychowanie w rodzinie i w szkole. Nawet przeobra\u017caj\u0105c si\u0119, odchodz\u0105c we w\u0142asnym kierunku, m\u0142ody cz\u0142owiek pozostaje nadal w orbicie swych egzystencjalnych korzeni<\/em>\u00bb[36]<\/a>.<\/p>\n <\/p>\n Miar\u0105 sukcesu wychowawczego spo\u0142ecze\u0144stwa jest zachowania odpowiednich proporcji instytucji, kt\u00f3re maj\u0105 lub mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na wychowanie dziecka. W my\u015bl Nauki Ko\u015bcio\u0142a pierwsz\u0105 i niepodwa\u017caln\u0105 instytucj\u0105 s\u0105 <\/span>rodzice<\/strong>. O prymacie rodzic\u00f3w m\u00f3wi szereg cytowanych w tej pracy dokument\u00f3w: \u00abPrawo-obowi\u0105zek rodzic\u00f3w wychowania potomstwa \u201ejest czym\u015b istotnym i jako taki zwi\u0105zany jest z samym przekazywaniem \u017cycia ludzkiego; jest on pierwotny i maj\u0105cy pierwsze\u0144stwo w stosunku do zada\u0144 wychowawczych innych os\u00f3b, z racji wyj\u0105tkowo\u015bci stosunku mi\u0142o\u015bci \u0142\u0105cz\u0105cej rodzic\u00f3w i dzieci; wyklucza zast\u0119pstwo i jest niezbywalny, dlatego nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowicie przekazany innym, ani przez innych zaw\u0142aszczony<\/em>\u00bb[37]<\/a>.<\/p>\n W procesie wychowawczym Ko\u015bci\u00f3\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 przypisuje matkom, kt\u00f3re uczestnicz\u0105 w procesie wychowawczym dziecka ju\u017c od momentu pocz\u0119cia: \u00abPierwsze miesi\u0105ce jego bytowania zwi\u0105zane z \u0142onem matki stwarzaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 wi\u0119\u017a, kt\u00f3ra w znacznej mierze ma ju\u017c charakter wychowawczy. Matka ju\u017c w prenatalnym okresie kszta\u0142tuje nie tylko organizm dziecka, ale po\u015brednio ca\u0142e jego cz\u0142owiecze\u0144stwo<\/em>\u00bb[38]<\/a>.<\/p>\n Rodzice w ramach pomocniczo\u015bci dziel\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em i pa\u0144stwem: \u00abRodzice nie s\u0105 w stanie zaspokoi\u0107 wszystkich zapotrzebowa\u0144 ca\u0142o\u015bciowego procesu wychowawczego, zw\u0142aszcza gdy chodzi o wykszta\u0142cenie, ale r\u00f3wnie\u017c gdy chodzi o ca\u0142\u0105 szerok\u0105 dziedzin\u0119 uspo\u0142ecznienia. W tych dziedzinach, gdzie rodzina nie mo\u017ce skutecznie dzia\u0142a\u0107 sama, zasada pomocniczo\u015bci wspiera mi\u0142o\u015b\u0107 rodzicielsk\u0105, odpowiada dobru rodziny<\/em>\u00bb. Wed\u0142ug tej zasady na pomoc rodzicom przychodzi <\/span>Wsp\u00f3lnota Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwo (szko\u0142a)<\/strong>, z kt\u00f3rymi to instytucjami nale\u017cy odpowiedzialnie i m\u0105drze wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107[39]<\/a>. W tym wymiarze rola pa\u0144stwa polega na zapewnieniu rodzinie wszelkich \u015brodk\u00f3w niezb\u0119dnych do podejmowania wyznaczonych jej cel\u00f3w, w tym mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykszta\u0142cenia dzieci i przygotowania do \u017cycia w spo\u0142ecze\u0144stwie[40]<\/a>. Wsp\u00f3\u0142praca z Ko\u015bcio\u0142em nast\u0119puje za\u015b w wymiarze religijno\u015bci i moralno\u015bci[41]<\/a>.<\/p>\n W powy\u017cszym opracowaniu skorzystano tylko z kilku przyk\u0142adowych wypowiedzi na temat Doktryny Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego dotycz\u0105cych wychowania. Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoj\u0105c na stra\u017cy nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, obrony \u017cycia nienarodzonego, tworz\u0105cy i organizuj\u0105cy plac\u00f3wki o\u015bwiatowe i wychowawcze, szko\u0142y, przedszkola, domy dziecka, ma wa\u017cny i prawomocny g\u0142os w poruszonej problematyce. Tylko ws\u0142uchiwanie si\u0119 w g\u0142os pochodz\u0105cy od Boga mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nadziej\u0105 dla obecnego \u015bwiata, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dla m\u0142odego pokolenia, kt\u00f3re za kilkadziesi\u0105t lat przejmie nad nim odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n [1]<\/a> <\/span>Jan Pawe\u0142 II, Adhortacja <\/span>Familiaris consortio<\/em>, 38<\/p>\n [2]<\/a> <\/span>Por. KKK 1652.<\/p>\n [3]<\/a> <\/span>KPK, kan. 835, \u00a74.<\/p>\n [4]<\/a> <\/span>Jan Pawe\u0142 II, Adhortacja <\/span>Familiaris consortio<\/em>, 38.<\/p>\n [5]<\/a> <\/span>KKK 1652,<\/p>\n [6]<\/a> <\/span>Por. LdR 16.<\/p>\n [7]<\/a> <\/span>Por. LdR 16<\/p>\n [8]<\/a> <\/span>KDK 48.<\/p>\n [9]<\/a> <\/span>Ldr 16.<\/p>\n [10]<\/a> <\/span>Por. DWCH 3.<\/p>\n [11]<\/a> <\/span>KKK 1657.<\/p>\n [12]<\/a> <\/span>KKK 2226.<\/p>\n [13]<\/a> <\/span>Por. KKK 2225.<\/p>\n [14]<\/a> <\/span>LdR 16.<\/p>\n [15]<\/a> <\/span>KKK 2685.<\/p>\n [16]<\/a> <\/span>Por. KDK 61<\/p>\n [17]<\/a> <\/span>KKK 2223.<\/p>\n [18]<\/a> <\/span>KNSK 238.<\/p>\n [19]<\/a> <\/span>Jan Pawe\u0142 II, Adhortacja <\/span>Familiaris consortio<\/em>, 36.<\/p>\n [20]<\/a> <\/span>Por. KKK 2224, Por. DWCH 3.<\/p>\n [21]<\/a> <\/span>KNSK 242 za: DWCh 1.<\/p>\n [22]<\/a> <\/span>Benedykt XVI, <\/span>List do diecezji rzymskiej o pilnej potrzebie wychowania<\/em>, 1.<\/p>\n\n
\n
\n
\n